Nghị định số 280 của GACC chính thức thay thế Lệnh 248

Từ ngày 1/6/2026, Nghị định số 280 của GACC (Tổng cục Hải quan Trung Quốc) sẽ chính thức thay thế Lệnh số 248 – đánh dấu một giai đoạn mới trong quản lý đăng ký doanh nghiệp sản xuất thực phẩm nước ngoài nhập khẩu vào Trung Quốc. Lệnh 280 Trung Quốc không chỉ kế thừa nền tảng của Lệnh 248 mà còn cải tiến toàn diện về cơ chế đăng ký, quản lý và giám sát, hướng tới minh bạch – hiệu quả – giảm rào cản thương mại.

I. Nền tảng ban hành Nghị định số 280 của GACC

Lệnh 280 được ban hành ngày 14/10/2025, có hiệu lực từ 1/6/2026, dựa trên:

• Luật An toàn thực phẩm, Luật Kiểm nghiệm hàng hóa xuất nhập khẩu, và Luật Kiểm dịch động thực vật xuất nhập cảnh của Trung Quốc.
• Mục tiêu: tăng cường quản lý rủi ro an toàn thực phẩm, đơn giản hóa thủ tục, đồng thời tạo thuận lợi thương mại quốc tế.

Lệnh 280 thể hiện xu hướng chuyển đổi mô hình quản lý từ “đánh giá quốc gia” sang “đánh giá doanh nghiệp”, giúp các doanh nghiệp có năng lực xuất khẩu thực phẩm độc lập, linh hoạt hơn khi tiếp cận thị trường Trung Quốc.

Nếu Lệnh 248 giống như một cánh cửa kiểm soát chặt, thì Nghị định 280 mở ra lối đi rộng hơn – nhưng chỉ bền vững với ai chuẩn bị kỹ và minh bạch về quy trình.

II. Từ Lệnh 248 đến Nghị định 280: Cụ thể hóa sự thay đổi trong tư duy quản lý

2.1 Bảng so sánh tổng quát

Những thay đổi chính giữa Nghị định số 248 và Nghị định số 280

2.2 Chuyển từ “danh sách tĩnh” sang “danh mục động”

Bản chất thay đổi:
Trước đây, Lệnh 248 chỉ định 18 nhóm thực phẩm cố định phải đăng ký thông qua cơ quan thẩm quyền. Với Lệnh 280 Trung Quốc, GACC sẽ thường xuyên cập nhật “Danh mục động” dựa trên đánh giá rủi ro thực phẩm và tình hình thị trường.

Tác động thực tế:

• Doanh nghiệp cần theo dõi định kỳ danh mục công bố của GACC.
• Các mặt hàng ít rủi ro hoặc đã chứng minh được năng lực an toàn thực phẩm có thể được gỡ khỏi danh mục bắt buộc đăng ký chính thức.

Lợi ích: Linh hoạt, giảm chi phí cho doanh nghiệp xuất khẩu; phù hợp với sản phẩm nông nghiệp thời vụ, quy mô nhỏ.

2.3 Bỏ yêu cầu “đánh giá tương đương” giữa hệ thống an toàn thực phẩm quốc gia

Đây là bước ngoặt quan trọng nhất của Nghị định 280. Trước đây, một quốc gia phải được GACC công nhận hệ thống an toàn thực phẩm tương đương mới cho phép doanh nghiệp đăng ký.

Nay, điều kiện này bị bãi bỏ hoàn toàn, thay vào đó GACC đánh giá rủi ro và năng lực tuân thủ của từng doanh nghiệp cụ thể.

Tác động:

• Mở rộng cơ hội cho nhiều quốc gia, đặc biệt là các nước đang phát triển hoặc chưa có thỏa thuận song phương đầy đủ.
• Doanh nghiệp nhỏ vẫn có thể xuất khẩu nếu chứng minh đủ năng lực kiểm soát chất lượng.

Ý nghĩa: Gỡ bỏ “rào cản thể chế”, tạo sân chơi công bằng và dựa trên năng lực doanh nghiệp thực tế.

2.4 Cơ chế Đăng ký theo Danh sách

Được bổ sung mới trong Lệnh 280, GACC thiết lập List-Based Registration – cơ chế dành cho các nước/vùng lãnh thổ đã có thỏa thuận hợp tác an toàn thực phẩm với Trung Quốc.

Ưu điểm nổi bật:

• Doanh nghiệp không cần nộp hồ sơ riêng lẻ mà được đề xuất trong danh sách tổng hợp của cơ quan nhà nước nước sở tại.
• Rút ngắn đáng kể thời gian xét duyệt và tạo thêm kênh chính thức kết nối giữa cơ quan hai bên.

Lợi ích cho Việt Nam:

Với việc Bộ NN&PTNT và GACC đã có hợp tác song phương trong nhiều ngành hàng nông sản, cơ chế này sẽ giúp Việt Nam dễ dàng hơn khi đăng ký doanh nghiệp mới, đặc biệt là nhóm thủy sản, trái cây, sản phẩm từ sữa và đồ uống.

2.5 Tự động gia hạn đăng ký trong 5 năm

Một thay đổi dễ chịu cho doanh nghiệp là “Khi hết hạn 5 năm, đăng ký sẽ tự động gia hạn thêm 5 năm, trừ một số trường hợp đặc biệt.”

Trường hợp không tự động gia hạn:

• Nằm trong danh mục “không tự động gia hạn” do GACC công bố;
• Đang trong quá trình khắc phục vi phạm;
• Tạm ngừng nhập khẩu từ quốc gia/vùng đó.

Kết quả: Doanh nghiệp giảm tới 70% thủ tục hành chính định kỳ, tập trung vào kiểm soát chất lượng và duy trì tiêu chuẩn an toàn thay vì xử lý hồ sơ.

2.6 Minh bạch hóa danh sách doanh nghiệp được đăng ký

GACC sẽ công khai danh sách doanh nghiệp đã được phê duyệt, tạm ngừng hoặc hủy đăng ký, giúp:

• Tăng tính minh bạch cho đối tác nhập khẩu;
• Ngăn chặn gian lận thương mại;
• Doanh nghiệp dễ dàng kiểm tra tình trạng đăng ký của mình hoặc đối thủ cạnh tranh.

2.7 Phạm vi áp dụng mới – cập nhật phù hợp thương mại điện tử

Một điểm mới rất quan trọng của Lệnh 280 Trung Quốc là lần đầu tiên đề cập rõ ràng đến “thương mại điện tử xuyên biên giới (cross-border e-commerce)”. Theo quy định, nhóm doanh nghiệp hoạt động trong mô hình này sẽ được quản lý bằng quy định riêng, phản ánh sự thích ứng thực tiễn của Trung Quốc với xu hướng bán hàng online quốc tế.

Khuyến nghị cho doanh nghiệp Việt Nam

Nghị định số 280 mở ra cơ hội lớn cho các doanh nghiệp có năng lực thực sự, đồng thời đặt ra thách thức mới về việc duy trì tiêu chuẩn chất lượng cao một cách bền vững.

Chuẩn bị cho giai đoạn chuyển tiếp

Đối với doanh nghiệp đã đăng ký theo lệnh 248:

• Rà soát lại hệ thống quản lý chất lượng hiện tại
• Cập nhật thông tin đăng ký nếu có thay đổi
• Theo dõi thông báo về “Danh mục không được tự động gia hạn”

Đối với doanh nghiệp mới:

• Nghiên cứu kỹ các điều kiện đăng ký theo nghị định mới
• Chuẩn bị hồ sơ theo quy trình đơn giản hóa
• Tận dụng cơ hội từ việc bãi bỏ yêu cầu đánh giá tương đương

Tận dụng cơ hội hợp tác song phương

Việt Nam đã có nhiều thỏa thuận hợp tác với Trung Quốc trong lĩnh vực nông nghiệp và an toàn thực phẩm. Doanh nghiệp nên:

• Phối hợp chặt chẽ với cơ quan quản lý nhà nước
• Tham gia các chương trình hợp tác song phương
• Xây dựng danh tiếng thông qua chất lượng sản phẩm

Nghị định số 280 của GACC là một bước cải tổ toàn diện nhằm đơn giản hóa đăng ký – tăng tính linh hoạt – giảm rủi ro hệ thống. Việc thay thế Lệnh 248 không chỉ là thay đổi kỹ thuật hành chính mà là cải biến tư duy quản lý của Trung Quốc trong lĩnh vực an toàn thực phẩm quốc tế. Doanh nghiệp Việt Nam nếu nắm bắt sớm, cập nhật đúng và chuẩn bị hồ sơ chu đáo, sẽ được hưởng lợi lớn trong giai đoạn mở rộng thương mại giai đoạn 2026-2030.